Selectie in context: Hoe waardeer je een gehele collectie?

collectieprofiel, Herbestemmen

 De casus Historische Verzameling van het Nederlandse Rode Kruis.

1563 registratienummers

1802 foto’s

23 pallets

360 dozen

433 losse objecten

 

Dit is de kerncollectie van de Stichting Historische Verzameling van het Nederlandse Rode Kruis in getallen.  Het is tevens ook de uitkomst van het collectieprofileringsproject dat het afgelopen jaar uitgevoerd is.

Inleiding:

Eind 2015 kwam bij mij de vraag binnen of ik de bovengenoemde stichting zou kunnen helpen. Ze hadden een volgepakte loods met objecten die al dan niet met de geschiedenis van het Rode Kruis te maken hebben. Ook hadden ze nog een jaar voordat de ter beschikkingsstelling van deze ruimte opgezegd werd. Van deze verzameling wilden ze graag een mooie museumwaardige kerncollectie maken en het overige materiaal herbestemmen. Het plan werd geschreven en begin maart gingen we aan de slag. 

Loods bij aanvang project

Proces:

Om van een verzameling van (geschat) 10.000 objecten een nette kerncollectie te maken, hebben de we volgende stappen doorlopen:

  1. Vaststellen verhaal van ontwikkeling van het Rode Kruis
  2. Vaststellen collectieplan en profiel
  3. Vaststellen selectiecriteria
  4. Objecten fysiek selecteren en plaatsen op:
    1. Deelcollectie
    2. Subdeelcollectie
    3. Objectgroepen
  5. Selectie en waardering per objectgroep
  6. Registratie en fotografie kerncollectie
  7. Herbestemmen kerncollectie en overige collectie.

Deze manier van selectie en waardering noem ik Selectie in Context. De context van objecten en collecties speelt immers de belangrijkste rol in het proces van waarderen en selecteren.

Selectie en Context in schema: 

In een ideale wereld ziet het ‘gedrag’ van elk willekeurig object in een collectie er als volgt uit:

Het object vormt een passend deel in een subdeelcollectie en reageert met andere objecten in verschillende verhalen en contexten (vandaar de gebruikte term ‘gedrag’). Op zijn beurt is het object of de objectgroep weer onderdeel is van een grotere deelcollectie, die samen met alle andere deelcollecties dé collectie vormen.

De realiteit is echter grilliger. Het komt voor dat een object helemaal niet binnen een subdeel-, deel- of volledige collectie past of dat men zich niet realiseert dat het juist wél in een collectie past. Deze onbewustheid – niet te verwarren met onbekwaamheid –  komt vaak door gebrek aan registratie, overzicht in het depot, kennis van de collectie. Om goed te kunnen waarderen, wordt de driehoek omgedraaid:

Begonnen wordt met het vaststellen van het collectieprofiel – het verhaal van de collectie, met bijpassende deelcollecties en subdeelcollecties, gebaseerd op de missie en de visie van de eigenaar van de collectie. Als dit helder is, wordt het ‘gedrag’ van het object in de context van de collecties vastgesteld. Pas als het object binnen een subdeelcollectie past gaan de overige selectiecriteria spelen als Doublures en ensemblewerking. Als alle objecten via deze weg gewaardeerd en geselecteerd zijn, blijft een heldere kerncollectie over:

De objecten die buiten het blauwe vlak (de kerncollectie) vallen, kunnen met een gerust hart herbestemd worden.

(NB: Er kunnen redenen bestaan om objecten die niet binnen de collectie passen te behouden. Zorg ervoor dat de criteria voor uitzondering goed gedocumenteerd worden.)

Terug naar het Rode Kruis:

Het was een omvangrijk project, met veel logistiek gepuzzel, maar het telkens fijnmaziger filteren van de collectie tot objectniveau was nodig om een goed overzicht te krijgen voor het daadwerkelijke selectieproces. Elk object kwam minstens 3 keer in je handen, maar daardoor vergroot de de zekerheid alle objecten verwerkt te hebben. Vele vrijwilligers die aan dit project meewerkten, zagen hier tegenop, maar concludeerden achteraf dat dit de enige manier is om een niet volledig geregistreerde collectie goed te kunnen profileren. Het haalde de hele collectie overhoop, maar onderzocht en doorspitte het tegelijkertijd. Het resultaat was een helder geprofileerde collectie, met objecten met verhalen, allen ondersteunend aan het grote verhaal van de collectie en de instelling.

Loods tijdens het proces

Herbestemming:

Met de 1563 objecten kan het PIT-museum te Almere, de nieuwe museale eigenaar, mooie tentoonstellingen maken, verder onderzoek doen en er vooral voor zorgen dat dit unieke stuk Nederlands erfgoed voor de komende generaties beschikbaar blijft. Voor alle overige objecten worden het komende jaar door Stichting Onterfd Goed nieuwe eigenaren gezocht.

De loods na oplevering

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *